คติการไหว้
       ความเชื่อเรื่องไหว้พระธาตุประจำปีเกิด ๑๒ นักษัตรนี้ เป็นคติความเชื่อดั้งเดิมของ ชาวล้านนา ปรากฏในตำราพื้นเมืองโบราณ ที่เชื่อว่า ก่อนที่วิญญาณจะมาปฏิสนธิในครรภ์ของ ผู้เป็นมารดานั้น วิญญาณจะลงมา “ชุธาตุ” ซึ่งหมายถึงการที่ดวงวิญญาณจะลงมาพักอยู่ที่เจดีย์ แห่งใด
แห่งหนึ่ง โดยมี “ตั๋วเปิ้ง” (สัตว์ประจำนักษัตร) พามาพักไว้ และเมื่อได้เวลา ดวงวิญญาณ ก็จะเคลื่อนจากพระเจดีย์ ไปสถิตอยู่บนกระหม่อมของผู้เป็นบิดาเป็นเวลา ๗ วัน ก่อนที่จะเคลื่อนเข้าสู่ครรภ์ของมารดา
       ดังนั้น บุคคลซึ่งเกิดในปีนักษัตรใดก็ตาม จึงควรที่จะหาโอกาสไปกราบไหว้พระธาตุประจำปีเกิดของตน ให้ได้อย่างน้อยครั้งหนึ่งในชีวิต เพื่อความเป็นมงคลและได้รับอานิสงส์ทำให้เป็นผู้มีอายุยืนยาวและเข้าสู่สุคติภูมิ เพราะการได้กราบไหว้พระธาตุเจดีย์ ย่อมก่อให้เกิดความ ปิติสุข แก่สาธุชนผู้มีความมุ่งมั่นในการเดินทางไปกราบไหว้ ภาพของพระธาตุเจดีย์ที่ตั้งตระหง่าน อยู่เบื้องหน้าจะก่อให้เกิดความอิ่มอกอิ่มใจ ประทับติดตรึงตราอยู่ในใจ เมื่อใดด้วยกายถึงกาล แตกดับไปตามธรรมชาติจิตก่อนตายจะไขว่คว้าหาบุญกุศลที่เคยทำมา เมื่อนั้น ภาพการไปกราบ ไหว้พระ
ธาตุเจดีย์ และความรู้สึกสุขใจในบุญกุศลจะปรากฏสว่างไสวในวาระจิต ซึ่งจะเป็นเหตุปัจจัยให้ไปสู่สุคติภพตามหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่ว่า…
“จิตเต สังกิลิฏเฐ สุคะติ ปาฏิกังขา… จิตไม่เศร้าหมอง สุคติ เป็นอันหวังได้”
       สังคมไทยมีความเชื่อเรื่องปีนักษัตรที่สัมพันธ์กับปีเกิดและการนับอายุของแต่ละคน โดยในแต่ละปีนักษัตรจะกำหนดด้วยสัญลักษณ์เป็นสัตว์ประจำปีเกิดหรือที่เรียกว่า ๑๒ นักษัตร สัมพันธ์กับคติการบูชาพระบรมธาตุ ปรากฏเป็นประเพณีการไหว้พระธาตุประจำปีเกิด ตามความศรัทธาของ
พุทธศาสนิกชน ที่ว่า ครั้งหนึ่งในชีวิตควรมีโอกาสเดินทางไปไหว้พระธาตุ ประจำปีเกิดของตนเพื่อความเป็นสิริมงคลพระธาตุและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำปีเกิดได้แก่

• • • • พระธาตุประจำปี ชวด พระธาตุศรีจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่
      • พระธาตุประจำปี ฉลู พระธาตุลำปางหลวง จังหวัดลำปาง
      • พระธาตุประจำปี ขาล พระธาตุช่อแฮ จังหวัดแพร่
      • พระธาตุประจำปี เถาะ พระธาตุแช่แห้ง จังหวัดน่าน
      • พระธาตุประจำปี มะโรง พระธาตุวัดพระสิงห์ จังหวัดเชียงใหม่
      • พระธาตุประจำปี มะเส็ง พระเจดีย์เจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่
      • พระธาตุประจำปี มะเมีย พระบรมธาตุเจดีย์ จังหวัดตาก
      • พระธาตุประจำปี มะแม พระธาตุดอยสุเทพ จังหวัดเชียงใหม่
      • พระธาตุประจำปี วอก พระธาตุพนม จังหวัดนครพนม
      • พระธาตุประจำปี ระกา พระธาตุหริภุญชัย จังหวัดลำพูน
      • พระธาตุประจำปี จอ พระธาตุวัดเกตการาม จังหวัดเชียงใหม่
      • พระธาตุประจำปี กุน พระธาตุดอยตุง จังหวัดเชียงราย